Miliony dolarów płyną do firm, które obiecują rozwiązać epidemię samotności. Część z nich twierdzi, że może to zrobić dzięki aplikacjom, grupom podróżniczym albo nowym formom mieszkania. Jednak według autorki badań, która analizowała ten temat, branża działa na podstawie błędnego założenia: traktuje samotność jak jeden rynek, podczas gdy w rzeczywistości jest ich co najmniej pięć.

Profesor University College London Noreena Hertz, autorka określenia „ekonomia samotności”, zachowuje sceptycyzm wobec tych projektów. Jak przyznała w rozmowie z serwisem Vox, z 50 do 60 startupów, które zgłosiły się do niej w tej sprawie, żaden nie przekonał jej, że ma dobry model biznesowy. Wśród przykładów przywoływanych w tekście jest współzałożyciel firmy WeRoad, który w tym roku twierdził, że jego 150-milionowy startup może „rozwiązać problem samotności wart 406 miliardów dolarów”. Z kolei Adam Neumann, znany z WeWork, pozyskał w 2022 roku 350 milionów dolarów od funduszu Andreessen Horowitz na budowę firmy deweloperskiej, która również miała „rozwiązywać samotność”.

Autorka badań, które stoją za tym artykułem, skupiła się na rodzicach. Powody są dwa. Po pierwsze, to właśnie rodzice należą do grup najbardziej dotkniętych samotnością: w 2024 roku dwie trzecie z nich przyznało, że czuje się samotnych. Po drugie, samotność rodziców ma długofalowe skutki. Wpływa na ich zdrowie i zdrowie dzieci, a samotność matki lub ojca może przewidywać problemy dziecka nawet po wielu latach. Jak podkreślono, rozwiązanie problemu samotności rodziców należy do najskuteczniejszych sposobów na poprawę sytuacji społecznej.

Jednym z kluczowych wniosków jest to, że samotność nie jest jednym zjawiskiem. Termin „samotność” obejmuje bardzo różne doświadczenia, od których zależy rodzaj potrzebnej pomocy. Autorka porównuje to do bólu: inaczej leczy się ból głowy, a inaczej złamanie kończyny czy poród. Jeśli więc firmy oferują jedno rozwiązanie dla wszystkich, nie mogą osiągnąć zamierzonego efektu. Właśnie dlatego, jak zauważono, od czasu rozpoznania epidemii samotności sytuacja w tej dziedzinie niewiele się zmieniła.

Aby lepiej zrozumieć potrzeby rodziców, zespół badawczy zastosował podejście oparte na teorii „Jobs to Be Done”, rozwiniętej przez zmarłego Claytona Christensena z Harvard Business School oraz Bobby’ego Moestę z Northwestern University. Założenie jest proste: dane demograficzne, takie jak wiek czy dochód, mówią tylko, kim są ludzie, ale nie tłumaczą, dlaczego podejmują określone decyzje. Badacze zapytali rodziców, którzy niedawno wyszli z przewlekłej samotności, co ich do tego skłoniło i co im pomogło. Odpowiedzi pozwoliły wyodrębnić pięć różnych zestawów trudności, motywacji i oczekiwanych rezultatów.

Dwa z tych pięciu zestawów nie wynikają z braku kontaktów towarzyskich, lecz z utraty tożsamości. Pierwszy dotyczy poczucia wyczerpania i potrzeby odzyskania czasu dla siebie. Jedna z rozmówczyń powiedziała: „Najpierw wszyscy inni, a na końcu ja”. Opiekowała się dziećmi i starzejącym się rodzicem, a potrzebowała uznania i sposobu, by zainwestować w siebie. Osoby w podobnej sytuacji sięgały po czas w samotności, wolontariat, wiarę czy spotkania ze starymi przyjaciółmi. Ważne jest to, że przyjaciele nie były dla nich sposobem na nawiązywanie więzi, lecz na odzyskanie czasu dla siebie.

Drugi zestaw dotyczy utknięcia w rutynie. Jeden z ojców opisał to tak: „Moje życie składa się głównie z pracy, zajęć dzieci po szkole albo z domu”. Tacy rodzice chcieli pozbyć się poczucia nudy i zaczęli robić rzeczy, które dawały im poczucie sprawczości. Dołączali do lig sportowych i grup ćwiczeniowych, podejmowali dodatkowe zlecenia albo zaczynali nowe hobby. Jedna z matek nawet zrezygnowała z pochłaniającej wszystko pracy, by stworzyć życie, z którego mogłaby się cieszyć. Według badaczy osoby z tym rodzajem samotności nie będą na początku zainteresowane grupową podróżą ani aplikacją do znajomości, ponieważ tęsknią nie tyle za ludźmi, ile za odzyskaniem własnej tożsamości.

Pozostałe trzy zestawy wynikają z potrzeby kontaktu z innymi, ale każdy wymaga innego rodzaju relacji i innego tempa. Niektórzy rodzice potrzebowali wsparcia od razu. Byli przytłoczeni, chcieli kogoś, kto zrozumie ich sytuację, i nie mogli czekać. Terapia grupowa z długą listą oczekujących nie spełnia ich potrzeby szybkiej pomocy, natomiast cotygodniowe spotkanie rodziców na podobnym etapie życia może im bardzo pomóc. Inni po utracie ważnej relacji lub pracy tęsknili za odbudowaniem przyjaźni, ale najpierw potrzebowali zapewnienia, że nie są w tym sami i że nie zostali odrzuceni.

Wnioski z badań są dla firm wyraźne. Skuteczne rozwiązania nie powinny zakładać jednego przeciętnego klienta, lecz uwzględniać, dlaczego ktoś się czuje samotny i czego w danym momencie szuka. Zdaniem badaczy dopiero takie podejście może realnie zmienić sytuację osób dotkniętych samotnością, a jednocześnie stworzyć rynek, który rzeczywiście działa.

13Wyświetlenia

Autor

Praca i pieniądze

Magdalena Adamska — praca i pieniądze, Jej Tempo.