Kiedy pierwszy kontakt z nowym klientem wydaje się idealny, łatwo uwierzyć, że reszta pójdzie gładko. Autorka tego tekstu, konsultantka pracująca na własny rachunek, opisuje sytuację, w której zlecenie od szanowanej marki wyglądało wymarzenie: dokładnie jej specjalizacja, firma, z którą chciała pracować, i prestiżowy wpis do portfolio. Już po podpisaniu umowy pojawiły się jednak trudności. Współpraca zakończyła się po sześciu miesiącach.

Jak zauważa autorka, większość porad dotyczących trudnych relacji z klientami zakłada istnienie oczywistego problemu, na przykład nadmiernych wymagań albo kłopotów z kontaktem. W tym przypadku takiego problemu nie było. Atmosfera po prostu nie współgrała, a w takiej sytuacji trudniej wskazać, co należy naprawić. Rozróżnienie między trudnym klientem a złym dopasowaniem pozwala szybciej podjąć decyzję, czy warto dostosować sposób współpracy, czy lepiej się wycofać.

Według autorki klient może wyglądać właściwie na papierze i mimo to nie sprawdzić się w praktyce. Przed podpisaniem umowy konsultantka sprawdza branżę klienta, zakres prac, budżet i to, czy jest pewna, że potrafi dostarczyć to, o co klient prosi. Tego, jak klient zachowuje się wobec zewnętrznego konsultanta lub wykonawcy, oraz jakie wewnętrzne napięcia panują w firmie, zwykle nie widać z góry. Te szczegóły zazwyczaj ujawniają się dopiero wtedy, gdy zaczyna się realna praca.

Autorka proponuje prosty sposób oceny. Trudny klient to ktoś, kto nie płaci na czas albo zleca prace wykraczające poza ustalony zakres. Takie problemy można rozwiązać lub przynajmniej kontrolować za pomocą solidnej umowy i jasno określonych granic. Złe dopasowanie wygląda inaczej: klient płaci terminowo i trzyma się zakresu, ale współpraca mimo to jest napięta. Można na przykład odczuwać irytację z powodu sposobu, w jaki przekazywane są uwagi interesariuszy, albo czuć niechęć do wykonywania zlecenia, które na papierze wydaje się w porządku.

Pomocne jest zadanie sobie dwóch pytań. Pierwsze brzmi: czy inny konsultant lub wykonawca miałby te same problemy z tym klientem? Jeśli tak, prawdopodobnie mamy do czynienia z trudnym klientem. Jeśli jednak łatwo wyobrazić sobie kogoś, kto świetnie pracuje dla tej firmy, problemem jest dopasowanie. Drugie pytanie: czy chciałabyś wykonywać tę pracę, gdyby klient zawsze płacił na czas i nigdy nie wychodził poza zakres? Odpowiedź przecząca zwykle wskazuje, że winne jest dopasowanie.

Zanim zrezygnuje się ze współpracy, warto spróbować rozwiązać konkretny problem. Złe dopasowanie czasem można poprawić, jeśli bezpośrednio odniesie się do tego, co wywołuje niepokój. Jeżeli kłopotem jest zbyt wiele osób dających sprzeczne uwagi, można poprosić klienta, by zebrał opinie w jednym miejscu, na przykład w postaci jednej listy zmian. Przykładowo: łatwiej będzie dostarczyć to, czego potrzebujesz, jeśli uwagi zostaną zebrane w jednym miejscu, tak byś nie zaczynała pracy w jednym kierunku, by później okazało się, że potrzebne jest coś innego.

Część klientów jest gotowa się zmienić, po prostu zwykle nie mieli wcześniej do czynienia z zewnętrznym konsultantem lub wykonawcą. Pomocne może być też wyznaczenie punktu kontrolnego, na przykład kolejnego miesiąca pracy po rozmowie. Jeśli po tym czasie nic się nie zmieni, odpowiedź jest jasna.

Praca na własny rachunek ma swoją specyfikę. W firmie współpracę z trudnym klientem można przekazać koledze z zespołu albo menedżer może przydzielić zadanie komuś innemu. Samodzielna konsultantka nie ma takiej możliwości, a jej dochód zależy od konkretnych zleceń. Zakończenie relacji oznacza więc konieczność znalezienia zastępczego przychodu. Pozostanie w niej ma jednak swoją cenę: stres, frustrację i wszystko to, przed czym miało chronić wybranie życia na własny rachunek zamiast etatu w korporacji.

Jeśli rozmowa z klientem nic nie zmieni, dalszy wysiłek najpewniej nie przyniesie rezultatu. Wtedy nazwanie sytuacji złym dopasowaniem i zakończenie współpracy jest decyzją biznesową. Autorka przypomina przy tym, że złe dopasowanie nie świadczy ani o umiejętnościach konsultantki, ani o charakterze klienta. Po prostu nie wyszło.

10Wyświetlenia

Autor

Dom i kuchnia

Ewa Sikora — dom i kuchnia, Jej Tempo.