Coraz częściej pracownicy zwracają się do sztucznej inteligencji nie tylko po pomoc w zadaniach, ale także po wsparcie emocjonalne i towarzyskie. Badania przytoczone przez psycholog organizacyjną Constance Hadley z Institute for Life at Work wskazują jednak, że takie rozwiązanie może przynieść skutek odwrotny do zamierzonego: zamiast łagodzić samotność, może ją pogłębiać.
Z badania firmy Workday wynika, że 14 procent pracowników, a wśród pokolenia Z aż 20 procent, wzięło wolne z powodu samotności. Hadley, powołując się na swoje badania opublikowane w Harvard Business Review, zwraca uwagę na szczegółowe dane dotyczące korzystania z AI. Według nich trzy czwarte regularnych użytkowników narzędzi AI sięgało po nie w roli coacha albo nawet przyjaciela. Narzędzia te są postrzegane jako empatyczne, cierpliwe i niezwykle nieoceniające, co sprawia, że są kuszącą alternatywą dla rozmów z ludźmi.
Problem w tym, że pozorna wygoda ma swoją cenę. Połowa pracowników, którzy w dużym stopniu polegają na AI, odczuwa umiarkowaną lub wysoką samotność. Co piąta osoba z pokolenia Z przyznaje, że od czasu pojawienia się narzędzi AI czuje się bardziej samotna. Jednocześnie jedna trzecia pracowników rzadko lub nigdy nie prowadzi osobistych rozmów z współpracownikami, co pokazuje, jak kruche bywają w wielu firmach codzienne więzi.
Hadley wskazuje cztery rodzaje zagrożeń dla relacji w miejscu pracy. Pierwsze z nich to redukcja zatrudnienia, która zwiększa liczbę osób pracujących samodzielnie, a to z kolei sprzyja izolacji. Drugie to erozja tak zwanej wytrzymałości społecznej: po interakcji z chatbotem część ludzi traci wprawę w kontaktach z innymi. Według badaczki około jednej trzeciej osób zgłasza utratę umiejętności społecznych. Trzecie zagrożenie to sięganie po AI zamiast po kolegów, co oznacza rezygnację z budowania zaufania w zespole. Czwarte to tak zwana egzystencjalna samotność, która pojawia się, gdy człowiek powierza swoje najbardziej osobiste myśli oprogramowaniu.
Hadley zwraca też uwagę na paradoks: w jej badaniach introwertycy czuli się samotniejsi niż ekstrawertycy, a najbardziej samotni pracownicy bywają najbardziej niechętni udziałowi w wspólnych rytuałach zespołu. Tymczasem sami pracownicy deklarują, że chcieliby krótkich rozmów na spotkaniach, wspólnych lunchów i wyjazdów integracyjnych. Samo zaproszenie nie wystarcza, dlatego potrzebne jest celowe dotarcie do osób najbardziej odizolowanych.
Badaczka podkreśla również rolę liderów. Menedżerowie, którzy okazują troskę, wiążą się z wyższą satysfakcją i lojalnością pracowników. Jej rekomendacją jest, by procesy takie jak wdrażanie nowych osób, mentoring, rozwiązywanie konfliktów i udzielanie informacji zwrotnej pozostawić w rękach ludzi, a nie algorytmów. Przypomina przy tym szacunki Światowej Organizacji Zdrowia, według których samotność wiąże się z około 100 zgonami na godzinę.
2
